W obliczu gwałtownego wzrostu liczby zachorowań w związku z wysoce zakaźną falą zakażeń wywołaną wariantem Omikron rząd krajowy podjął decyzję o dalszym zaostrzeniu rozporządzenia w sprawie środków ograniczających rozprzestrzenianie się wirusa. Nowe przepisy wejdą w życie w najbliższy poniedziałek. Rząd krajowy informuje o wynikach w komunikacie prasowym, którego fragmenty publikujemy poniżej:
„W następstwie decyzji rządu federalnego i rządów krajów związkowych z dnia 7 stycznia dotyczącej środków związanych z koronawirusem rząd kraju związkowego Brandenburgii podjął dzisiaj podczas posiedzenia nadzwyczajnego decyzję o wprowadzeniu dalszych zmian do drugiego rozporządzenia w sprawie ograniczenia rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2. Zmienione rozporządzenie dotyczące koronawirusa wejdzie w życie w najbliższy poniedziałek (17 stycznia) i będzie obowiązywać początkowo do 13 lutego 2022 r.
W związku z wysoce zakaźnym wariantem Omikron, który obecnie dominuje również w Brandenburgii, oraz ponownym wzrostem liczby zakażeń, która już wcześniej utrzymywała się na wysokim poziomie, w celu ochrony ludności i infrastruktury krytycznej wchodzą w życie kolejne ukierunkowane środki mające na celu powstrzymanie rozprzestrzeniania się koronawirusa.
Dwie istotne kwestie: w lokalach gastronomicznych obowiązuje tzw. zasada „2G-Plus”, a w transporcie publicznym wprowadzono obowiązkowe noszenie masek FFP2 przez pasażerów. Osoby, które otrzymały już dawkę przypominającą („booster”), nie podlegają żadnym dodatkowym ograniczeniom – poza zmianami dotyczącymi obowiązku noszenia masek. Są one również zwolnione z obowiązku poddania się kwarantannie.
W Brandenburgii siedmiodniowy wskaźnik zachorowalności w całym kraju wynosi dziś 503,3 (w poprzednim tygodniu: 441,9). Wszystkie powiaty i miasta na prawach powiatu znacznie przekraczają tutaj próg alarmowy (wartość progowa: powyżej 200 / system sygnalizacji świetlnej dotyczący koronawirusa: kolor czerwony). Od początku roku liczba zgonów związanych z koronawirusem wzrosła o 178. W Brandenburgii co najmniej 1 669 566 osób zostało w pełni zaszczepionych (wskaźnik pełnego zaszczepienia: 66,0 procent). Łącznie 1 004 796 osób otrzymało dawkę przypominającą (wskaźnik szczepień dawką przypominającą: 39,7 procent) (źródło: RKI: Cyfrowy monitoring wskaźników szczepień).
[...]
Szczegółowe zmiany w drugim rozporządzeniu w sprawie ograniczania rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2
Zasada „2G-Plus” w gastronomii
Do tej pory w Brandenburgii w lokalach gastronomicznych obowiązywała zasada 2G, zgodnie z którą goście musieli być zaszczepieni lub wyleczeni. Obecnie wprowadza się tzw. zasadę 2G-Plus. Powodem zaostrzenia przepisów jest fakt, że w lokalach gastronomicznych goście nie mogą nosić masek przez cały czas, co sprawia, że wariant wirusa rozprzestrzenia się tam szczególnie łatwo.
Zasada „2G-Plus” oznacza, że wstęp do restauracji, kawiarni, barów lub pubów mają wyłącznie osoby w pełni zaszczepione oraz osoby, które udowodniły, że przeszły chorobę i przedstawią aktualny, negatywny wynik testu. Z obowiązku wykonania testu zwolnione są osoby, które otrzymały dawkę przypominającą (szczepienie boosterowe), oraz wszystkie dzieci poniżej 6. roku życia. Obowiązek wykonania testu nie dotyczy również dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia, które są w pełni zaszczepione lub mają potwierdzone wyzdrowienie (zaświadczenie o szczepieniu lub wyzdrowieniu). Uczniowie, którzy nie zostali zaszczepieni ani nie przeszli choroby, mają wstęp do szkoły po przedstawieniu wyniku testu przeprowadzonego w ramach regularnych testów szkolnych (test samodzielny).
Oznacza to zatem dla dzieci i młodzieży, że:
- Dzieci poniżej 6. roku życia lub dzieci, które nie uczęszczają jeszcze do szkoły, nie muszą przedstawiać żadnego dokumentu uprawniającego do wstępu.
- Dzieci i młodzież poniżej 18. roku życia, które zostały zaszczepione lub wyzdrowiały, muszą okazać odpowiednie zaświadczenie o szczepieniu (pełna ochrona szczepionkowa, 2 dawki szczepionki) lub zaświadczenie o wyzdrowieniu.
- Dzieci i młodzież, które nie zostały zaszczepione (ani w pełni zaszczepione, ani nie przeszły choroby), muszą przedstawić aktualny, negatywny wynik testu. W tym celu wystarczy zaświadczenie o regularnym przeprowadzaniu testów w ramach uczęszczania do szkoły (test samodzielny).
Wyjaśnienie: Do lokali gastronomicznych i podobnych obiektów, w których obowiązuje zasada 2G-Plus, zaliczają się również restauracje znajdujące się w obiektach rekreacyjnych, takich jak ogrody zoologiczne i parki wodne. Z zasady 2G-Plus w gastronomii wyłączone są lokale gastronomiczne, które oferują gotowe posiłki lub napoje wyłącznie na wynos w ramach sprzedaży na wynos i nie zapewniają miejsc do odstawienia lub siedzenia, lokale gastronomiczne w branży turystycznej, stołówki, stołówki dla pracowników przedsiębiorstw, a także punkty gastronomiczne i stacje obsługi samochodów przy autostradach.
[...]
Złagodzenie: Zasada 2G-Plus w gastronomii zostanie zniesiona na terenie całego kraju związkowego Brandenburgii, gdy obciążenie systemu opieki zdrowotnej ulegnie zmniejszeniu. Stanie się tak, gdy przez siedem dni z rzędu wskaźnik hospitalizacji z ostatnich siedmiu dni w całym kraju nie będzie przekraczał progu 6 (system sygnalizacji koronawirusowej: żółty) , a odsetek pacjentów z COVID-19 w stosunku do faktycznie dostępnych łóżek na oddziałach intensywnej terapii w całym kraju spadnie poniżej progu 10 procent (system sygnalizacji świetlnej dotyczący koronawirusa: zielony). Złagodzenie tych ograniczeń obowiązuje od dnia następującego po ogłoszeniu (https://kkm.brandenburg.de/kkm/de/corona-informationen/fallzahlen-land-brandenburg/). Jeżeli przez trzy kolejne dni jeden z tych dwóch warunków nie będzie już spełniony, od dnia następującego po ogłoszeniu w całym kraju ponownie zacznie obowiązywać zasada 2G-Plus w gastronomii.
Aktualne dane: Dzisiaj siedmiodniowy wskaźnik hospitalizacji wynosi 2,92 (system sygnalizacji świetlnej dotyczący COVID-19: zielony), a odsetek pacjentów z COVID-19 w stosunku do faktycznie dostępnych w całym kraju łóżek na oddziałach intensywnej terapii wynosi 16,1 procent (system sygnalizacji świetlnej dotyczący COVID-19: żółty).
Uwaga dotycząca testu: Wyniki testów szybkich nie mogą być starsze niż 24 godziny. Jako dowód wykonania testu można wykorzystać bezpłatne testy dla obywateli, a także testy przeprowadzone w ramach badań przeprowadzanych w miejscu pracy przez personel posiadający niezbędne przeszkolenie lub wiedzę w tym zakresie. Dopuszczalne jest również wykonanie testu samodzielnego na miejscu pod nadzorem właścicieli lokali gastronomicznych.
2G-Plus – opcjonalnie
Jeśli organizatorzy dobrowolnie zdecydują się na stosowanie zasady 2G-Plus, obowiązują wówczas takie same wymogi dotyczące przedstawiania dokumentów potwierdzających, jak w sektorze gastronomicznym. Zasada 2G-Plus może być stosowana opcjonalnie podczas wydarzeń o charakterze rozrywkowym oraz w obiektach kulturalnych i rekreacyjnych.
Oznacza to, że we wszystkich obszarach, w których zasada „2G-Plus” jest stosowana fakultatywnie, obowiązuje wymóg wykonania testu na zasadach analogicznych do tych obowiązujących w gastronomii.
Maski FFP2 wlokalnym transporcie publicznym
W lokalnym transporcie publicznym (ÖPNV) należy nosić maski FFP2 bez zaworu wydechowego. Maski FFP2 są szczególnie skuteczne w zapobieganiu zakażeniom. Ma to szczególne znaczenie w obliczu nowego wariantu wirusa Omikron, który bardzo łatwo przenosi się między ludźmi.
Wyjątki: Ten wymóg dotyczący maski FFP2 nie ma zastosowania do dzieci w wieku poniżej 14 lat ani do personelu kontrolnego i serwisowego oraz personelu prowadzącego i sterującego. Zgodnie z federalną ustawą o ochronie przed infekcjami muszą oni nadal nosić co najmniej jedną medyczną maskę na twarz (ochrona ust i nosa).
Dzieci w wieku poniżej 6 lat, osoby, które z medycznego punktu widzenia nie mogą nosić maski na twarz lub medycznej maski na twarz z powodu uszczerbku na zdrowiu, przewlekłej choroby lub niepełnosprawności, a także osoby niesłyszące i niedosłyszące oraz osoby, które się z nimi komunikują, a także ich osoby towarzyszące, są całkowicie zwolnione z obowiązku noszenia masek w transporcie publicznym.
Wyjaśnienie: W budynkach dworców kolejowych i lotnisk komercyjnych dostępnych dla publiczności, a także w przynależnych do nich obszarach (w szczególności w poczekalniach, na przystankach, peronach i placach przed dworcami), które nie znajdują się na świeżym powietrzu, należy nosić co najmniej maski medyczne. Oznacza to, że osoba, która na przykład dokonuje zakupu w kiosku na dworcu kolejowym, nie musi w tym celu nosić maski FFP2.
Zgodnie z federalną ustawą o ochronie przed infekcjami w transporcie publicznym obowiązuje zasada 3G. Pasażerowie muszą zatem udowodnić, że zostali zaszczepieni, wyleczeni lub uzyskali negatywny wynik testu - oprócz wymogu posiadania maski. Zasada ta dotyczy również podróży lotniczych. Dzieci w wieku do 6 lat, dzieci w wieku szkolnym (w godzinach szkolnych) i transport taksówkami są zwolnione z tej zasady 3G.
Rozszerzenie obowiązku noszenia masek
Dotychczas podczas wydarzeń odbywających się w pomieszczeniach zamkniętych można było zdjąć maski medyczne, o ile uczestnicy zajmowali stałe miejsca siedzące, a między siedzeniami zachowywana była odległość co najmniej jednego metra. Wyjątek ten zostaje zniesiony w rozporządzeniu.
W związku z tym od 17 stycznia wszyscy goście, uczestnicy oraz widzowie będą zobowiązani do noszenia co najmniej maseczki medycznej, nawet jeśli zajmują stałe miejsce siedzące. Dotyczy to:
- Zgromadzenia i pochody,
- Uroczystości religijne, śluby cywilne oraz pogrzeby,
- Osoby obecne na rozprawach sądowych (uwaga: uczestnicy postępowania są zwolnieni z obowiązku noszenia maseczek),
- Wydarzenia o charakterze rozrywkowym oraz inne,
- Obiekty kulturalne i rekreacyjne, takie jak na przykład kina, teatry, sale koncertowe i operowe, muzea, salony gier oraz kasyna (uwaga: baseny rekreacyjne i rozrywkowe, baseny odkryte, sauny, termy i centra wellness pozostają nadal wyłączone z obowiązku noszenia maseczek).
Ułatwienia w zakresie kontroli dokumentów potwierdzających dla małych punktów sprzedaży
Właściciele punktów sprzedaży/sklepów detalicznych o powierzchni użytkowej do 100 metrów kwadratowych mogą przeprowadzać kontrole zgodności z zasadą 2G również na terenie sklepu. Przepis ten obowiązuje również w Berlinie.
Oznacza to, że klienci mogą wchodzić do małych sklepów, o ile bezpośrednio po wejściu sprawdzane jest zaświadczenie o szczepieniu lub o przebytej chorobie (na przykład w strefie kas).
Obowiązkowe testy w placówkach opieki nad dziećmi i szkołach
Placówki opieki nad dziećmi: 7 lutego wprowadzony zostanie obowiązek przeprowadzania testów wśród dzieci uczęszczających do placówek opieki nad dziećmi. Obowiązują następujące zasady: w placówkach opieki pozaszkolnej, przedszkolach i placówkach opieki dziennej nad dziećmi należy przedstawić negatywny wynik testu dla wszystkich dzieci w wieku od jednego roku, przebywających w tych placówkach, co najmniej w dwóch nie następujących po sobie dniach w tygodniu. Podobnie jak w przypadku uczniów, w ramach tego obowiązku wystarczy test antygenowy do samodzielnego wykonania w domu (bez nadzoru specjalisty), którego negatywny wynik zostanie poświadczony przez jednego z rodziców lub opiekunów prawnych. W przypadku świetlicy wystarczy zaświadczenie wydane przez szkołę.
Rodzice otrzymają testy do samodzielnego wykonania bezpłatnie za pośrednictwem odpowiednich placówek opieki nad dziećmi. Szczegółowe informacje na ten temat opublikuje Ministerstwo Edukacji, Młodzieży i Sportu.
Wyjaśnienie: Dzieci do ukończenia 6. roku życia oraz dzieci, których rozpoczęcie nauki w szkole zostało odroczone, są zasadniczo zwolnione z obowiązku wykonywania testów we wszystkich pozostałych obszarach życia, również po 6 lutego.
Szkoły: W kwestii obowiązku wykonywania testów przez uczniów nic się nie zmienia. Aby uczestniczyć w zajęciach stacjonarnych, uczniowie muszą nadal poddawać się testom co najmniej trzy dni w tygodniu, wyznaczone przez daną szkołę. Tak jak dotychczas, jako dowód wystarczy zaświadczenie o negatywnym wyniku testu domowego, podpisane przez opiekuna prawnego.
Uwaga: Niniejsze zaświadczenie o wyniku testu nadal uprawnia uczniów w okresie nauki szkolnej do wstępu do miejsc, w których obowiązują zasady 2G, 2G-Plus lub 3G.
Kolejne istotne przepisy drugiego rozporządzenia w sprawie ograniczenia rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2, które nadal obowiązują
Ograniczenia dotyczące kontaktów pozostają w mocy: prywatne spotkania osób zaszczepionych i wyleczonych są dozwolone w grupach liczących maksymalnie dziesięć osób. W przypadku osób niezaszczepionych i niewyleczonych nadal obowiązuje zasada, że mogą spotykać się wyłącznie członkowie własnego gospodarstwa domowego oraz maksymalnie dwie osoby z innego gospodarstwa domowego. Wyjątkiem są w każdym przypadku dzieci poniżej 14 roku życia.
Ponadto w wielu obszarach nadal obowiązują przepisy dotyczące zasady 2G. Obejmują one na przykład handel detaliczny (z wyjątkiem sektorów zapewniających podstawowe zaopatrzenie, takich jak sklepy spożywcze, apteki, sklepy zoologiczne oraz księgarnie i kioski), usługi związane z kontaktem fizycznym, zakwaterowanie, imprezy rozrywkowe, kina, teatry, sale koncertowe, obiekty sportowe oraz baseny rekreacyjne i rozrywkowe.
Zgodnie z brandenburskim rozporządzeniem w sprawie COVID-19 w ramach zasad 2G wstęp mają:
- osoby zaszczepione
- osoby, które wyzdrowiały
- Dzieci do ukończenia 14. roku życia
- Młodzież do ukończenia 18. roku życia (warunek: przedstawienie negatywnego wyniku testu)
- Osoby, w przypadku których ze względów zdrowotnych Stała Komisja ds. Szczepień nie wydała zalecenia dotyczącego szczepienia; przyczyny zdrowotne należy udokumentować na miejscu, przedstawiając oryginał pisemnego zaświadczenia lekarskiego (warunki: negatywny wynik testu oraz obowiązek noszenia przez cały czas maski FFP2 bez zaworu wydechowego)
Imprezy taneczne w klubach, dyskotekach i podobnych lokalach, a także imprezy masowe, w których jednocześnie uczestniczy ponad 1 000 gości, są w kraju związkowym Brandenburgii zakazane już od 15 grudnia 2021 r. Również te przepisy dotyczące COVID-19 pozostają w mocy bez zmian.
Zasada zachowania odległości: Każda osoba powinna zachować poza przestrzenią prywatną minimalną odległość 1,5 metra od innych osób (zasada zachowania odległości). Zasada zachowania odległości nie ma zastosowania na przykład w przypadku małżonków lub partnerów życiowych, osób pozostających w związku partnerskim, członków własnego gospodarstwa domowego, a także osób, wobec których przysługuje prawo do opieki lub prawo do kontaktów z dzieckiem wynikające z przepisów prawa lub orzeczenia sądowego.
Ogólny obowiązek noszenia maseczek: W przypadku gdy poza przestrzenią prywatną, w pomieszczeniach zamkniętych, nie jest możliwe zachowanie wymaganego odstępu, należy nosić maseczkę medyczną.
W przypadku wystąpienia objawów należy unikać kontaktów: Każda osoba jest zobowiązana do zasadniczego unikania fizycznych kontaktów z innymi osobami w przypadku wystąpienia typowych objawów lub innych oznak zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Typowe objawy to duszności, nowo pojawiający się kaszel, gorączka oraz utrata węchu lub smaku.
Osoby wyleczone, zaszczepione, z dawką przypominającą
Zgodnie z ustawą o ochronie przed zakażeniami rząd federalny może przewidzieć złagodzenia lub wyjątki od określonych środków ochrony przed zakażeniami dla osób, co do których można założyć, że są uodpornione na koronawirusa, lub które uzyskały negatywny wynik testu. Rząd skorzystał z tej możliwości, wydając rozpor ządzenie w sprawie wyjątków od środków ochronnych związanych z COVID-19. Zawiera ono definicje dotyczące statusu szczepień oraz statusu osób wyleczonych. Wynika z niego zatem, kto jest uznawany za osobę zaszczepioną, po dawce przypominającej lub wyleczoną. Odwołuje się do tego brandenburskie rozporządzenie dotyczące koronawirusa.
W tym tygodniu rząd federalny zaktualizował rozporządzenie w sprawie wyjątków od środków ochronnych związanych z COVID-19, dostosowując je tym samym do decyzji podjętej wspólnie przez rząd federalny i kraje związkowe. W swoim rozporządzeniu rząd federalny, uwzględniając aktualny stan wiedzy medycznej, odwołuje się do informacji Instytutu Paula Ehrlicha (www.pei.de/impfstoffe/covid-19).
Skrócenie okresów kwarantanny i izolacji
Na mocy decyzji rządu federalnego i krajów związkowych z dnia 7. stycznia 2022 r. premierzy krajów związkowych oraz rząd federalny uzgodnili również skrócenie okresów kwarantanny i izolacji, aby w szczególności zabezpieczyć zdolność do pracy infrastruktury krytycznej w obliczu zbliżającej się fali zakażeń wywołanej wariantem Omikron.
Dotychczas w Niemczech kwarantanna i izolacja mogły trwać do 14 dni, w zależności od wariantu wirusa oraz statusu szczepień i przebytej choroby. Na przykład zgodnie z dotychczasowym federalnym rozporządzeniem w sprawie wyjątków od środków ochronnych związanych z COVID-19 nawet osoby zaszczepione i, które otrzymały dawkę przypominającą, musiały poddać się kwarantannie po kontakcie z osobą zakażoną wariantem koronawirusa (na przykład Omikronem).
Zgodnie z decyzją rządu federalnego i krajów związkowych w całym kraju należy obecnie stosować w miarę możliwości jednolite przepisy dotyczące kwarantanny i izolacji:
Brak obowiązku kwarantanny dla osób, które otrzymały dawkę przypominającą (definicja terminu „osoba, która otrzymała dawkę przypominającą” znajduje się w publikacjach PEI i RKI).
W odniesieniu do kwarantanny za osoby zaszczepione uznaje się następujące osoby :
- „Osoby zaszczepione, które wyzdrowiały” ( tj. osoby zaszczepione, u których wystąpiła infekcja pomimo szczepienia, lub osoby, które wyzdrowiały i zostały zaszczepione po przebyciu choroby),
- osoby, które niedawno otrzymały dwie dawki szczepionki, o ile od podania drugiej dawki minęło mniej niż trzy miesiące oraz
- Osoby wyleczone, o ile od wystąpienia choroby minęło mniej niż trzy miesiące.
W odniesieniu do izolacji (po zakażeniu) oraz kwarantanny (osób mających kontakt z zakażonymi) w całym kraju powinny obowiązywać następujące jednolite zasady:
Ogólnie rzecz biorąc, w przypadku izolacji osób zakażonych oraz kwarantanny osób mających z nimi kontakt obowiązują następujące zasady:
- Z wymogiem wykonania testu:wypisanie ze szpitala po 7 dniach, a następnie wykonanie certyfikowanego szybkiego testu antygenowego lub testu PCR wraz z odpowiednim zaświadczeniem/certyfikatem.
- Bez wykonania testu:wypisanie ze szpitala po 10 dniach.
W odniesieniu do pracowników szpitali, placówek opiekuńczych oraz placówek pomocy w integracji społecznej obowiązują następujące zasady:
- Izolacja(po zakażeniu): zwolnienie ze szpitala po 7 dniach, pod warunkiem wykonania obowiązkowego testu PCR oraz braku objawów przez co najmniej 48 godzin przed zwolnieniem.
- Kwarantanna(osób mających kontakt z zakażonymi): W przypadku wykonania testu (PCR lub szybkiego testu antygenowego): zwolnienie z kwarantanny po 7 dniach. Bez wykonania testu: zwolnienie z kwarantanny po 10 dniach.
W przypadku uczniów oraz dzieci (np. w szkole, przedszkolu, świetlicy) obowiązują następujące zasady:
- Izolacja(po zakażeniu): W przypadku wykonania testu (PCR lub testu szybkiego): wypisanie ze szpitala po 7 dniach. Bez wykonania testu: wypisanie ze szpitala po 10 dniach.
- Kwarantanna(osób mających kontakt z zakażonym): 5 dni, po upływie których należy wykonać test za pomocą certyfikowanego szybkiego testu antygenowego lub testu PCR.
Rząd federalny, za zgodą Bundestagu i Bundesratu, wprowadził w tym tygodniu odpowiednie zmiany do rozporządzenia w sprawie wyjątków od środków ochronnych związanych z COVID-19; zgoda Bundesratu została wydana dzisiaj, w piątek (14 stycznia). W ten sposób stworzono odpowiednią podstawę prawną dla skróconych przepisów dotyczących kwarantanny i izolacji.
Na podstawie zmienionego rozporządzenia w sprawie wyjątków od środków ochronnych związanych z COVID-19 Instytut Roberta Kocha (RKI) opublikuje nowe wytyczne dotyczące postępowania z osobami, które miały kontakt z zakażonymi: www.rki.de/kontaktpersonenmanagement.
Ministerstwo Zdrowia kraju związkowego Brandenburgii poinformowało już urzędy zdrowia w powiatach i miastach na prawach powiatu o skróceniu okresów kwarantanny i izolacji. W związku z tym, że rząd federalny stworzył już podstawę prawną dla tych zmian, Ministerstwo Zdrowia wkrótce prześle urzędom zdrowia pismo zawierające dalsze wytyczne merytoryczne, które mają zapewnić jednolite wdrożenie tych zmian w kraju związkowym Brandenburgii.
Ważne: Podstawą prawną nakazania kwarantanny w Niemczech jest ustawa o ochronie przed zakażeniami (§ 30). W Brandenburgii kwarantannę nakazuje lokalny urząd zdrowia. Ocena ryzyka zakażenia, a tym samym nakazanie kwarantanny, odbywa się co do zasady indywidualnie dla każdego przypadku przez urząd zdrowia. Oznacza to, że urzędy zdrowia mogą, na podstawie fachowej oceny w konkretnym przypadku, odstąpić od ogólnych zaleceń dotyczących kwarantanny.
Bardzo ważne jest, aby ściśle przestrzegać nakazanej izolacji lub kwarantanny – nawet jeśli nie występują żadne objawy. Oznacza to, że nie wolno opuszczać miejsca izolacji lub kwarantanny (nawet w celu zrobienia zakupów) ani przyjmować gości. Naruszenia stanowią wykroczenia i mogą podlegać karze grzywny lub pozbawienia wolności.